تعليمات اجتماعي سال اول

 

 

فصل اول : نيازها

 

نيازهاي مادي
نيازهاي ما
نيازهاي غيرمادي

 

  نيازهاي ما (1)

نياز به مسکن ، خوراک و پوشاک از جمله مهم ترين نيازهاي ما هستند. براي تأمين اين نيازها به سراغ کوه ها، جنگل ها و جانوران مي رويم و با جهان خارج خود رابطه برقرار مي کنيم. ما روزانه به مصرف حدود يک کيلو اکسيژن نيازمنديم. هم چنين به مقدار معيني آب احتياج داريم. علاوه بر اين براي حرکت کردن به انرژي نيازمنديم. به نظرشما، علاوه بر آنچه که گفتيم , انسان چه نيازهاي جسمي د يگري دارد؟  

 

  پرسش درس اول :
1 – انسان براي برطرف کردن نيازهاي خود نيازمند چيست؟

برقراري ارتباط با موجودات و اشياء پيرامون خود مثل کوه ها ، جنگل ها ، درياها، جانوران و گياهان  

 

  2 – چند نمونه از منابع طبيعي را نام ببريد و توضيح دهيد که از آن ها چه استفاده هايي مي کنيم؟

با سنگ هايي كه از دل کوه ها بيرون مي کشيم براي خود خانه مي سازيم. انواع فلزات را براي ساختن لوازم و وسايل مورد نياز خود از معادن زير زميني استخراج مي کنيم، خوراک و پوشاک خود را از گياهان و جانوران تأمين مي کنيم.  

 

  3 – چرا انسان اگر تحت شرايطي غذا نخورد سست و بي حال مي شود؟

زيرا بدن انسان به پروتئين، ويتامين هاي گوناگون و مواد معدني نياز دارد و اکثر اين ها از طريق خوردني ها و آشاميدني ها به دست مي آيد.  

 

  4 – آيا انسان بدون تأمين نيازهايش مي تواند زندگي کند؟ چرا؟

خير، زيرا ما انسان ها با موجودات و اشياء پيرامون خود را در ارتباط هستيم  

 

  5 – چرا انسان براي تأمين نيازهايش ناچار است که از منابع طبيعي پيرامون خود استفاده کند؟

چون اين منابع طبيعي هستند که بيشتر نيازهاي ما را تأمين مي کنند و اگر ما از آن ها استفاده نکنيم در حقيقت زندگي خود را به خطر انداخته ايم.  

 

  درس دوم :

نياز به بازي کردن , محبت کردن و مورد محبت قرار گرفتن، احساس امنيت ، دانستن ، زيبايي و کمال، از ديگر نيازهاي ما هستند. اين نيازها با نيازهاي جسمي ما متفاوت هستند. شما مي توانيد برخي از نيازهاي خود را به تنهايي برطرف کنيد و توانايي هاي زيادي داريد. ولي با وجود اين توانايي ها قادر به تأمين همه نيازهاي خود نيستيد. ما براي تأمين همه نيازهاي خود به ياري ديگران محتاجيم و اگر ديگران نباشند دچار مشکل خواهيم شد . طفل کوچکي را در نظر بگيريد. او براي تأمين نيازهاي خود به پدر و مادر محتاج است نه تنها به اين علت که از شير او تغذيه مي کند. بلکه طفل به آغوش مادر و محبت او نياز دارد. طفل پس از تغذيه، به محبت پدر و مادر و ايجاد رابطه با آن ها نياز اساسي دارد.
بنابراين ما براي تأمين نيازهاي جسمي خود (مادي) به ديگران نياز داريم. بدون وجود ديگران گاه حتي ادامه زندگي برايمان مشکل مي شود. به علاوه ما به ايجاد رابطه با ديگران نيز نيازمنديم. نيازهاي دسته اول را نيازهاي مادي و نيازهاي دسته دوم را نيازهاي غيرمادي مي نامند.  

 

  پرسش درس دوم :
1 – سه مورد از نيازهاي غيرمادي را ذکر کنيد؟

1 ) نياز به محبت کردن
2) نياز به مورد محبت قرار گرفتن
3) احساس امنيت  

 

  2 – اطرافيان ما و ديگران چه نقشي در زندگي ما دارند؟

ما براي همه نيازهاي خود به ياري ديگران احتياج داريم و اگر ديگران نباشند دچار مشکلاتي مي شويم.  

 

  3 – آيا ما به ايجاد رابطه با ديگران نيازمنديم ؟ چرا؟

بله، ممكن است كه نيازهاي مادي ما به گونه اي به تنهايي تأمين گردد ولي براي تامين نيازهاي غيرمادي به رابطه با ديگران نيازمنديم و بدون وجود ديگران نمي توانيم زندگي کنيم.  

 

  4 – پدر و مادر در تأمين کدام نيازهاي فرزندان خود مشارکت دارند؟

هم در تأمين نيازهاي مادي و هم در تأمين نيازهاي غيرمادي  

 

  5 – نقش پدر و مادر را در تأمين نيازهاي مادي و رواني فرزندان ، با يکديگر مقايسه کنيد؟

پدر بيشتر نيازهاي مادي و مادر نيازهاي غيرمادي را تأمين مي کند.  

 

  6 - به نظر شما، آيا پدر و مادر به فرزندان خود نيازمندند؟چرا؟

بله، پدر و مادر در طول زندگي خصوصاً در دوران پيري به محبت و توجه فرزندان نيازمندند.  

 

  7 – نياز به رهبر در کدام دسته از نيازهاي ما قرار مي گيرد؟

در دسته نيازهاي غيرماي مي گنجد  

 

فصل دوم : زندگي در خانواده

 

وظايف در خانواده
مشورت
احساس مسئوليت
نظم
همکاري
عمل
سختي ها و مشکلات
رهبري
از خود گذشتگي

 

  درس سوم : خانواده :

 

پدر ، مادر ، برادر و خواهر اولين کساني هستند که شما آن ها را شناخته ايد و به آن ها علاقه‌مند شده ايد. شما و آن ها اعضاي يک گروه هستيد، گروهي که «خانواده» نام دارد. به عبارت ديگر شما، پدر، مادر و برادر و خواهرتان اعضاي يک خانواده هستيد. هر يک از دوستان شما، پدر ، مادر يا خواهر دارند. آن ها نيز هر يک عضو يک خانواده هستند.
نوجوانان روستايي و عشايري نيز در خانواده هاي خود زندگي مي کنند. و در بعضي خانواده ها علاوه بر اعضاي خانواده ، پدر بزرگ و مادر بزرگ نيز زندگي مي کنند. مانند خانواده هاي شهري، در ابتداي تابستان سال 1369 در بخشي از استان هاي گيلان و زنجان زلزله شديدي رخ داد و بسياري از کودکان، پدر و مادر خود را از دست دادند ولي بسياري از خانواده ها از ايشان خواستند اين کودکان در کنار آن ها زندگي کنند. بسياري از برادران و خواهران ما در فلسطين اشغالي به علت وحشي گري سربازان ظالم رژيم اشغالگر قدس، پدر و مادر و ساير اعضاي خانواده خود را از دست دادند. برخي از جوانان ممکن است بعد از گرفتن ديپلم در شهر يا کشور ديگري به تحصيل و کار ادامه دهند. اين جدايي از خانواده موجب دلتنگي ايشان مي شود. ولي به دليل اهميت به تحصيل بر اين دلتنگي و با ارسال نامه به اعضاي خانواده خود، ارتباط با اعضاي خانواده را حفظ مي کنند.  

 

  پرسش :
1 – نخستين کساني که شما با آن ها رابطه برقرار کرده ايد، چه کساني بودند؟

خانواده  

 

  2 – به چه علت هايي ممکن است انسان خانواده خود را از دست بدهد؟

سيل، زلزله، جنگ، حمله کشورهاي ظالم و غاصب، تصادف و ...  

 

  3 – اعضاي خانواده براي برطرف کردن نيازهاي يکديگر چه نکاتي را بايد رعايت کنند؟

الف) در کارهاي خود با يکديگر مشورت کند
ب) کاري را که به عهده دارند به خوبي انجام دهند
ج) در انجام کارها منظم باشند
د) در کارها با يکديگر همکاري کنند.  

 

  4 – آيا کساني که در يک مجتمع آپارتماني در واحدهاي جدا از هم زندگي مي کنند، با هم تشکيل يک خانواده را مي دهند؟ چرا؟

خير، زيرا در بين افراد يک خانواده رابطه ي عاطفي وجود دارد ولي اين رابطه ميان ساکنان يک مجتمع آپارتماني وجود نداشته و حتي ممکن است يکديگر را نشناسند.  

 

  5 – آيا مي توان کسي را که به تنهايي در يک خانه زندگي مي کند خانواده ناميد، چرا؟

خير، زيرا خانواده مجموعه ي از پدر و مادر و خواهر و برادر مي شود كه بين آن ها رابطه ي عاطفي وجود دارد.  

 

  6 – خانواده روستايي و عشايري را با خانواده شهري مقايسه کنيد.

الف) خانواده شهري معمولاً از پدر و مادر و خواهر و برادر تشکيل شده است ولي در خانواده عشايري علاوه بر آن ها پدر بزرگ و مادر بزرگ نيز زندگي مي کنند.
ب) خانواده شهري بيشتر به کارهاي خدماتي و صنعتي اشتغال دارد ولي خانواده عشايري بيشتر دامدار و کشاورز هستند.  

 

  درس چهارم: وظايف در خانواده :

 

خانواده به عنوان يک گروه، فعاليت هاي مشترک بسياري دارد . مهم ترين فعاليت دروني خانواده ، مراقبت از فرزندان و تربيت آن ها مي باشد. اعضاي خانواده مي کوشند تا با تأمين نيازهاي عاطفي و اقتصادي يکديگر و به خصوص فرزندان آمادگي لازم را براي خدمت به جامعه و کسب موفقيت هاي مختلف به دست آورند.
براي اين که خانواده بتواند از عهده اين وظايف برآيد، هر يک از اعضاي خانواده وظايفي را به عهده مي گيرد، اين وظايف را نقش افراد در خانواده مي ناميم. تهيه ماست ، دوغ ، کره و پنير و ... نگهداري از فرزندان از وظايف او به شمار مي آيد. در خانواده عشايري دختران صبح زود قبل از رفتن به مدرسه به دوشيدن شير گوسفندان ، نظافت منزل و ... را انجام مي دهند. پسران نيز بعد از انجام کارهاي مدرسه از گوسفندان مراقبت مي کنند. پس هر يک از اعضاي خانواده براي گذران زندگي و رفع نيازهاي خانواده به انجام کارهاي متفاوت مي پردازند.


اما گاه برخي از اعضاي خانواده به وظايف و نقش خود در خانواده توجه نکرده و عمل نمي کنند. هر عضو خانواده موظف به انجام کارهايي در خانه مي باشد. ما با انجام اين کارها به ساير اعضاي خانواده خود ثابت مي کنيم که آن ها را دوست داريم و خود را براي پذيرش مسئوليت هاي بعدي در خانواده آماده مي کنيم.  

 

  پرسش درس 4 :
1 – اعضاي خانواده به عنوان يک گروه چه خصوصياتي دارند؟

الف) به يکديگر وابسته اند
ب) يک واحد را تشکيل مي دهند
ج) هدف هاي مشترک دارند  

 

  2 – سه مورد از وظايف اعضاي يک خانواده عشايري را نام ببريد؟

نگهداري گوسفندان – فروش توليدات خانگي – دوشيدن گوسفندان – تهيه علوفه  

 

  3 – منظور از نقش افراد در خانواده چيست؟

براي اين که خانواده بتواند به هدف هاي مهم خود دست يابد هر يک از اعضاي خانواده وظايفي را برعهده بگيرند. اين وظايف را نقش افراد در خانواده مي گويند.  

 

  4 – ما با انجام وظايف خود در خانه چه چيزهايي را به اعضاي خانواده خود نشان مي دهيم؟

نشان مي دهيم که آن ها را دوست داريم و خود را براي پذيرش مسئوليت هاي بعدي در زندگي آينده آماده مي سازيم .  

 

  5 – اگر اعضاي خانواده به وظايف خود عمل کنند، چه فايده اي براي آن خانواده دارد؟

الف) کارهاي خانه به موقع انجام شده و خانواده به هدف خود مي رسد
ب) بين اعضاي خانواده اختلاف ايجاد نمي شود
ج) در بين اعضاي خانواده صميميت و مهرباني ايجاد مي شود
د) هيچ يک از افراد خسته و بيمار نمي شود.  

 

درس پنجم : همکاري در خانواده :

 

شما با انجام نقش خود در خانواده آشنا شديد حال بايد بدانيد که در چه موقع در انجام وظايف مان در خانواده با ساير اعضاي خانواده همکاري داريم؟
فرض کنيد منزل شما نياز به نقاشي دارد. شما با خانواده خود قرار مي گذاريد که قبل از فرارسيدن عيد نوروز، خانه را رنگ آميزي کنيد، در آستانه فرارسيدن اين روزهاي خوش، شما کار نقاشي را شروع مي کنيد. شما با انجام اين کارها علاوه بر همکاري با ساير اعضاي خانواده ياد مي گيريد که چگونه نقاشي کنيد.


يک خانواده روزانه کارهاي متعددي برعهده دارند و همه اعضا مي توانند در اين کارها همکاري داشته باشند، اما ممکن است خانواده هايي باشند که در آن ها همکاري وجود نداشته باشد و يا همکاري بين اعضاي آن ضعيف باشد، مثلاً در خانواده اي که وظايف، بيشتر به عهده مادر است، در صورت شاغل بودن او، مشکلات وي افزايش مي يابد. آيا اعضاي اين خانواده مي توانند ادعا کنند که با هم صميمي و مهربان باشند. عمل کردن به نقش خود عبارت از انجام وظايفي که ساير اعضاي خانواده از ما به عنوان عضوي از خانواده انتظار دارند و هر چه در انجام نقش هاي خود بيشتر تلاش کنيم. خانواده اي صميمي تر، و روابطي دوستانه تر و در نتيجه زندگي بهتري خواهيم داشت.

 

  پرسش درس 5 :
1-در چه زماني پدر و مادر از فرزندان خود راضي و خشنود مي شوند؟ مثالي بزنيد؟

زماني که فرزندان به وظايف خود عمل کنند و با والدين همکاري داشته باشند . مانند تهيه صبحانه  

 

  2 – منظور از همکاري چيست؟

کمک و مساعدت به ديگران را در انجام کارها همکاري مي گويند.  

 

  3 – منظور از عمل کردن به نقش خود چيست؟

منظور عمل کردن و انجام وظايفي است که به عهده ي ماست و اعضاي خانواده از ما به عنوان عضوي از خانواده انتظار دارند.  

 

  4 – اگر اعضاي يک خانواده با هم همکاري نکنند، چه مشکلاتي پيش مي آيد؟

همه ي کارها به دوش مادر مي افتد و او خسته بيمار مي شود، صفا و صميميت و همدلي در خانواده از بين مي رود و کارهاي خانه به طور منظم صورت نمي گيرد.  

 

  درس ششم – مشورت در خانواده (1) (تفاوت در انسان ها)

همه شما قبل از اين که کاري را انجام دهيد، در مورد آن فکر مي کنيد َ، آيا همه انسان ها در موارد مشابه به يک نتيجه مي رسند؟ ممکن است که شما در مورد انجام کاري به نحو خاصي بينديشيد و فرد ديگري به نحوي ديگر . انديشه هاي انسان ها در انجام کارهاي يکسان متفاوت است. اين عامل و عوامل ديگر موجب مي شوند که انسان ها کارهاي خود را متفاوت از ديگران انجام دهند.  

 

  شما و توانايي هاي شما:

آيا شما خط خوبي داريد؟ آيا در کارهاي عملي و فني موفق هستيد و يا در نويسندگي و يا در هر دو؟
روشن است که هر انساني همه استعدادها و توانائي ها را در خود نمي يابد. خداوند انسان ها را با استعدادهاي گوناگون خلق کرده است. انسان ها در طول زندگي از طريق يادگيري ها و تجربيات خود ، توانايي ها و مهارت هاي گوناگون را کسب مي کنند.
آيا تا به حال متوجه شده ايد که در حل بسياري از مسائل و مشکلات مي توان از انديشه و تجربه ديگران استفاده کرد؟  

 

  پرسش درس 6 :
1 – چرا نتيجه کار انسان ها با هم متفاوت است؟

زيرا انديشه ها و استعدادهاي هريک از انسان ها با هم متفاوت است.  

 

  2 – به نظر شما چه عاملي موجب مي شود که انسان ها در انجام کارهاي يکسان، متفاوت عمل کنند؟

تفاوت در انديشه ها، استعدادها، سليقه ها و توانايي ها  

 

  3 – چرا همه ي انسان ها قادر به انجام همه کارها نيستند؟

چون خداوند انسان ها را با استعدادهاي متفاوت آفريده و هر انساني همه استعدادها و توانايي ها را به طور يکجا ندارد.  

 

  4 – انسان ها در طول زندگي چگونه توانايي ها و مهارت هاي گوناگون را کسب مي کنند؟

از طريق يادگيري و تجربيات خود  

 

  5 – چرا ما قبل از انجام هر کاري درباره آن مي انديشيم؟

زيرا براي انجام هر کاري راه هاي مختلفي وجود دارد و ما مي انديشيم که بهترين راه را انتخاب کرده و بهترين نتيجه را بگيريم.  

 

  6 – مطالب اين درس چه رابطه اي با مشورت دارد؟

چون استعدادها و توانايي هاي هر کس متفاوت است بهتر است در انجام کارها با يکديگر مشورت کنيم تا از توانايي ها و استعدادهاي ديگران نيز بهره بگيريم.

 

درس هفتم : مشورت در خانواده (2)

 

همه ما انسان ها داراي استعدادها و توانايي هاي گوناگون هستيم. هيچ يک از ما در همه موارد از ديگران برتر نيستيم. بلکه هم ديگران محتاج استعدادها و انديشه هاي ما هستند و هم ما به استعدادها و انديشه هاي آنان نيازمنديم. البته تنها افراد کم تجربه نيستند که با ديگران مشورت مي کنند بلکه افراد با تجربه نيز از مشورت با ديگران بهره مي گيرند. بارها شده است که مادرتان نظر شما را در مورد چيدن وسايل مي پرسد. به نظر شما اگر مادرتان با تجربه است . ديگر چه دليلي دارد که با افراد کم تجربه تر از خود مشورت نمايد؟

 

  پرسش درس 7 :
1-آيا مي توانيم بدون کمک گرفتن از فکر و نظر ديگران، کارهاي خود را با موفقيت انجام دهيم؟

خير، زيرا با کمک گرفتن از فکر و نظر ديگران کمتر دچار اشتباه مي شويم و در کارهاي نتيجه ي بهتري مي گيريم.  

 

  2 – مشورت را تعريف کنيد؟

مبادله فکر و انديشه و استفاده از فکر و نظر ديگران را براي بهتر انجام دادن کارها مشورت مي گويند.  

 

  3 – مشورت کردن با ديگران چه فايده هايي دارد؟

الف) باعث دوستي و صفا و صميميت بيشتر مي شود
ب) در کارها کمتر دچار اشتباه مي شويم و نتيجه بهتري مي گيريم.  

 

  4 – خانواده اي که اعضاي آن را با يکديگر مشورت نمي کنند، چگونه انسان هايي هستند؟

1) در انجام کارها با موفقيت کمتري مواجه مي شوند
2) زندگي خوبي نداشته و داراي مشکلات زيادي هستند
3) مهر و محبت و صفا و صميمت در خانواده ي آن ها از بين مي رود  

 

  5 – خانواده اي که اعضاي آن با يکديگر مشورت مي کنند، چه خصوصياتي دارند؟

1 ) مشکلات کمتري را تجربه مي کنند
2) محبت و صميميت در خانواده وجود دارد
3) موفقيت بيشتري به دست مي آيد. اعضاي چنين خانواده اي به توانايي هاي ديگران احترام مي گذارند و از خود رايي فاصله مي گيرند.  

 

  6 – افرادي که با آن ها مشورت مي کنيم بايد چه ويژگي هايي داشته باشند؟

1 ) رازدار باشند
2) تقوا داشته باشند
3) داراي اطلاعات و آگاهي کافي باشند
4) با تجربه باشند
5) مورد اعتماد باشند
6) خواهان موفقيت ديگران باشند  

 

  درس هشتم : احساس مسئوليت در خانواده :

شما تا به حال در خانواده خود وظايف بي شماري را برعهده گرفته ايد و آن ها را انجام داده ايد، آيا کارهايي را که بر عهده مي گيريد با دلسوزي و به موقع انجام مي دهيد؟ به نظر شما احساس مسئوليت در خانواده چگونه مشخص مي شود؟
وقتي شما وظيفه اي را به گردن مي گيريد و مي پذيريد. احساس مسئوليت مي کنيد. حاصل اين احساس مسئوليت چيست؟ هر يک ا ز اعضاي خانواده وظايفي را برعهده مي گيرند و نسبت به انجام آن ها احساس مسئوليت مي کنند. حاصل اين احساس مسئوليت مشترک، خانواده اي مهربان و صميمي است. حال اگر وظيفه آب دادن به گلدان ها و باغچه منزل خود را به عهده بگيريد، ولي در وقت معين به آن ها آب نرسانيد، با دقت به گل ها آب ندهيد و در اثر فشار آب به آن ها صدمه رسانيد، آيا باز هم مي توانيد بگوئيد که از احساس مسئوليت برخوداريد ؟ حاصل اين احساس مسئوليت نکردن چه خواهد بود؟ گل هاي ساقه شکسته، پژمرده ، خشکيده ، و ... به نظر شما در چنين خانه اي اگر ساير اعضاي خانواده هم در انجام وظايف خود احساس مسئوليت نکنند، چه وضعي پيش خواهد آمد؟  

 

  پرسش درس هشتم:
1 – اگر پدر و مادر احساس مسئوليت نکنند چه مشکلاتي براي اعضاي خانواده پيش خواهد آمد؟

بي نظمي در خانواده ايجاد مي شود و افراد نسبت به سرنوشت يکديگر بي تفاوت مي شوند. دوستي و محبت بين اعضا کم مي شود و فرزندان از نظر آموزشي ، تربيتي و رفاهي ضربه مي خورند و در آينده براي خود در جامعه مشکل درست مي کنند.  

 

  2 – منظور از احساس مسئوليت چيست؟

يعني اين که هر کس در برابر وظيفه اي که دارد با علاقه و دلسوزي تلاش و کوشش خود را بکند.  

 

  3 – احساس مسئوليت در انجام وظايف چه نتايجي دارد؟

1) وظيفه خود را به نحو مطلوب انجام مي دهيم
2) ديگران از ما راضي و خشنود هستند
3) اختلاف و ناراحتي برطرف مي شود
4) کارها به طور منظم و دقيق انجام مي شود  

 

  4 – حاصل احساس مسئوليت مشترک اعضاي خانواده چيست؟

داشتن خانواده اي مهربان و صميمي و موفقيت و خوشبختي براي اعضاي خانواده  

 

  5 – اگر در انجام وظايفي که خانواده به ما محول کرده است احساس مسئوليت نکنيم چه مشکلاتي پيش مي آيد؟

باعث ايجاد اختلاف و ناراحتي در بين افراد خانواده مي شود. نظم کارها به هم مي خورد. ديگران از ما ناراضي مي شوند، کارها به دوش ديگران مي افتد.  

 

درس نهم : نظم در خانواده :

شما صبح زود هنگامي که مي خواهيد به مدرسه برويد براي رفتن آماده شويد، وسايل مورد نياز خود را از محل هاي مخصوص آن ها برمي داريد، به نظر شما ، آيا وسايل منزل محل مخصوص دارند؟ وقتي از مدرسه به خانه باز مي گرديد، حتماً وسايل خود را در جاي مخصوص خودشان قرار مي دهيد .
قراردادن وسايل و اشيا را در جاي مخصوص خود چه مي نامند؟ به نظر شما آيا مي توان خانواده اي را که وسايل خود را در جاي مناسب خود قرار نمي دهند خانواده اي منظم ناميد؟ اگر پاسخ شما منفي است ، پس چه مي توان گفت؟

 

  برنامه روزانه :

 

احتمالاً شما با برنامه روزانه آشنا هستيد، هر يک از شما براي فعاليت هاي روزانه خود برنامه اي داريد. شما برنامه امروز و روزهاي ديگر هفته را روي کاغذ نوشته ايد تا انجام دادن آن ها را فراموش نکنيد. کساني که براي انجام کارهاي خود برنامه ي منظمي دارند، روشن است که در هر ساعت شبانه روز چه کارهايي را بايد انجام دهند. آن ها با عمل کردن به برنامه روزانه در کارهاي خود موفق تر هستند و هيچ گاه در انجام کارهايشان احساس نگراني نمي کنند، زيرا زمان مشخص را براي انجام تکاليف درسي و ساير فعاليت هاي خود در نظر گرفته اند.
نه تنها هر کس به تنهايي مي تواند براي خود برنامه روزانه تنظيم کند بلکه خانواده هم مي تواند برنامه اي داشته باشد.  

 

  برنامه خانواده :

برنامه به ما کمک مي کند که کارهاي خود را بهتر انجام دهيم و از انجام کارهاي ضروري غافل نشويم.  

 

  پرسش درس 9 :
1 – شکل زندگي در خانواده هاي منظم چگونه است؟

هر چيزي سر جاي خودش قرار دارد. کارها با نظم پيش مي رود، برنامه هاي روزانه و هفتگي در نظر گرفته شده با موفقيت و روال درست به پيش مي رود  

 

  2 – مشکل زندگي در خانواده هاي نامنظم چگونه است؟

هر چيز شکل آشفته و پريشان به خود مي گيرد، هر کسي به کار خود مشغول است و خانواده شکل منسجم و منظم خود را از دست مي دهد  

 

  3 – نظم يعني چه ؟

قرار گرفتن هر چيز زير جاي خود، انجام به موقع کارها و وظايف را نظم مي گويند.  

 

  4 – افرادي که نظم را رعايت نمي کنند با چه مشکلاتي روبرو هستند؟

1) وسايل را به جاي خود نمي يابند.
2) وقت آن ها بيهوده تلف مي شود
3) برنامه ريزي درستي نداشته و در کارهاي خود موفق نيستند
4) هميشه نگران هستند  

 

  5 – برنامه چه کمکي به ما مي کند؟

برنامه به ما کمک مي کند که کارهاي خود را بهتر انجام دهيم و از انجام کارهاي ضروري غافل نشويم  

 

امتحان نوبت اول : نمونه الف :

 

  1 – صحيح يا غلط بودن هر يک از عبارت هاي زير را مشخص کنيد :

الف) نخستين گروهي که عضو آن هستيم گروه خانواده است.
ص
غ
ب) نياز به دانستن از نيازهاي مادي است
ص
غ
ج) انسان نمي تواند بدون تأمين نيازهايش زندگي کند
ص
غ
د) نظم فقط قراردادن هر چيز در جاي خود است؟
ص
غ  

 

  2 – جاهاي خالي را با کلمات مناسب پر کنيد؟

الف) طفل پس از تغذيه به محبت پدر و مادر و ايجاد رابطه با آن ها نياز اساسي دارد
ب) مهم ترين فعاليت دروني خانواده مراقبت از فرزندان و تربيت آن هاست.
ج) نياز به خوراک، پوشاک و يا مسکن از جمله مهم ترين نيازهاي مادي ما هستند
د) انسان ها در طول زندگي از طريق، يادگيري و کسب تجربيات مهارت و توانايي هاي گوناگون را کسب مي کنند.  

 

  3 – آيا ما به ايجاد رابطه با ديگران نيازمنديم؟ چرا؟

بله، چون حتي اگر نيازهاي مادي ما نيز برطرف شود، براي تأمين نيازهاي غيرمادي خود به رابطه با ديگران نيازمنديم و بدون وجود ديگران نمي توانيم زندگي کنيم.  

 

  4 – برنامه چه کمکي به ما مي کند؟

به ما کمک مي کند تا کارهاي خود را بهتر انجام دهيم و کارهاي ضروري خود را زودتر انجام دهيم.  

 

  5 – داشتن احساس مسئوليت در برابر وظايفي که برعهده داريم يعني چه ؟

يعني اين که ما براي انجام وظايف خود حداکثر تلاش و سعي خود را تا انجام دهيم. وظيفه ي خود را با علاقه و دلسوزي انجام دهيم، وظيفه ي خود را بشناسيم.  

 

  6 – در چه صورت مي توان خانواده اي را منظم ناميد؟

در صورتي که همه اعضاي خانواده به وظايف و مسئوليت هاي خود واقف بوده و عمل کنند و در انجام کارها با يکديگر مشورت کرده و هر چيز را در جاي خود زمان خود به انجام رسانند.  

 

  امتحان نوبت اول – نمونه ب :

 

  1 – چرا انسان ناچار است از منابع طبيعي پيرامون خود استفاده کند؟

براي برطرف کردن نيازهاي خود، زيرا بدون رفع آن ها انسان دچار مشکل مي شود  

 

  2 – چرا همه ي انسان ها قادر به انجام همه کارها نيستند؟

زيرا انديشه و استعداد و توانايي انسان ها در انجام کارهاي يکسان متفاوت است  

 

  3 – کدام يک از اعضاي خانواده بيشتر از سايرين احساس مسئوليت مي کنند؟ چرا؟

پدر و مادر زيرا وظيفه تربيت و مراقبت از فرزندان و چرخاندن امور خانواده را برعهده دارند.  

 

  4 – منظور از عمل کردن به نقش خود چيست؟

بعضي انجام وظايفي که ساير اعضاي خانواده از ما انتظار دارند باعث مي شود که ما خانواده هاي صميمي تر، روابطي دوستانه تر و در نتيجه زندگي بهتري داشته باشيم.  

 

  5 – وظايف پسران را در خانواده هاي عشايري بنويسيد؟

پسران تأمين علوفه و مراقبت از گوسفندان را به عهده دارند  

 

  6 – خانواده عشايري و روستايي را با خانواده شهري مقايسه کنيد؟

خانواده شهري از پدر و مادرو خواهر و برادر تشکيل مي شود. ولي درخانواده عشايري معمولاً پدر بزرگ و مادربزرگ نيز زندگي مي کنند. شغل خانواده عشايري دامداري و کشاورزي است ولي خانواده شهري به صنعت و خدمات اشتغال دارد.  

 

درس دهم : رهبري در خانواده :

 

دانستيم که اعضاي خانواده وظايفي را برعهده دارند. آن ها با هم همکاري مي کنند تا کارها و وظايف خود را به خوبي در خانواده انجام دهند. در واقع خانواده همانند تيم کوه نوردي است که خود را براي رفتن به قله آماده مي کنند.
در يک سفر گروهي کوهنوردي کارهاي زيادي بايد انجام شود. اعضاي هر گروه براي انجام هر يک از اين کارها، نظرات متفاوتي دارند. آيا درست است که هر يک از اعضاي اين تيم به تنهايي به نظرخود عمل کند؟ اعضاي اين تيم براي رسيدن به قله بايد با هم وحدت داشته باشند. يکپارچگي و همراهي خود را از دست ندهند. آن ها عليرغم نظرهاي متعدد گوناگون بايد از يک منظور واحد پيروي کنند. يک نفر از آن ها که مورد قبول همه يا اکثريت تيم است بايد تصميم بگيرد که همه اعضاي تيم از کدام مسير بروند.
کسي که سرپرست و هدايت يک تيم کوه نوردي را برعهده دارد و همه اعضاي تيم از او اطاعت مي کند.رهبر گروه يا سرگروه ناميده مي شود. البته رهبر اين تيم در مسيرهاي مختلف و براي اقداماتي که بايد انجام دهد بايد با بقيه مشورت کند. اعضاي اين گروه آزادند تا نظرات خود را آزادانه با رهبر و ساير اعضا در ميان بگذارند ولي هرگز از دستورات و مقررات او سرپيچي نمي کنند و به تصميمات رهبر احترام مي گذارند. خانواده نيز همچون يک گروه کوه نوردي است که نياز به رهبر و سرپرستي دارد که
1) تصميمات لازم را در مواقع حساس بگيرد
2) نيازهاي اقتصادي اعضاي خانواده را تأمين کند
3) مشکلات اعضاي خانواده را بشناسد و براي رفع آن ها برنامه ريزي کند
4) مقرراتي تنظيم کند که با پيروي از آن ها اعضاي خانواده در انجام فعاليت هاي خود موفق شوند

 

  ساير اعضاي خانواده نيز بايد :

1 – به سرپرست خانواده در تأمين نيازهاي خانواده ياري رسانند
2 – با او در حل مشکلات اعضاي خانواده هم فکري کنند
3 – از مقررات و دستورات او پيروي کنند
در بيشتر خانواده ها پدر سرپرست خانواده است. او مي کوشد تا با دلسوزي و مهرباني اعضاي خانواده را تا رسيدن به هدف هاي خود ياري رساند. او تصميم گيري در بسياري از موارد در منزل را به مادر خانواده واگذار مي کند و به نظر او احترام مي گذارد. سرپرست و رهبر خانواده پذيراي نظرات و انتقادهاي ساير اعضاي خانواده است و در جهت هر چه بهتر شدن روابط خانوادگي مي کوشد. در بعضي خانواده ها، مادر سرپرست خانواده است . چنين خانواده هايي خود را با شرايط موجود سازگار مي کنند و هم چنان تحت سرپرستي مادر خانواده به زندگي پر از صميمت خود ادامه مي دهند.  

 

  پرسش درس 10
1 – چرا اعضاي يک تيم کوه نوردي نمي توانند به طور جداگانه تصميم بگيرند؟

زيرا موجب ايجاد تفرقه و اختلاف در بين اعضاي گروه مي شود و تيم از هم پاشيده شده و به هدف خود نمي رسد.  

 

  2 – خانواده و تيم کوه نوردي چه شباهت هايي با هم دارند؟

1) هر دو گروه هستند.
2) هر دو گروه تعداد کمي عضو دارند
3) هر دو سرگروه دارند و از دستورات او اطاعت مي کنند  

 

  3 – چه وظايفي برعهده يک تيم کوهنوري است؟

انتخاب مسير، زمان ، حرکت و توقف ، مکان توقف و استراحت با مشورت اعضاي گروه تنظيم مقررات براي افراد گروه.  

 

  4 – رهبر خانواده در چه مواردي بايد تصميم بگيرد؟

الف) تصميمات لازم را در مواقع حساس بگيرد
ب) نيازهاي اقتصادي اعضاي خانواده را تأمين کند
ج) مشکلات اعضاي خانواده را بشناسد و براي حل آن ها برنامه ريزي کند
د) مقرراتي تنظيم کند که با پيروي از آن ها اعضاي خانواده در کارها موفق شوند  

 

  5 – کدام يک از اعضاي خانواده در تصميم گيري هاي پدرنقش مهمي دارد؟

مادر  

 

  6 – آيا رهبر خانواده بايد به نظرات اعضاي ديگر نيز توجه کند؟ چرا؟

بله، براي استفاده از فکر و انديشه ديگر اعضاي خانواده و کسب موفقيت بيشتر گسترش فضاي صفا و صميميت در محيط خانواده  

 

  درس يازدهم : تحمل سختي ها و مشکلات در خانواده :

در درس پيش با استفاده از مثال تيم کوه نوردي پيرامون رهبر در خانواده صحبت کرديم . بسياري از سختي ها و مشکلات در يک سفر کوه نوردي عادي و طبيعي به نظر مي رسند. حال سؤال اين است که چرا با وجود اين سختي ها عده اي حاضر مي شوند به يک سفر کوه نوردي بروند؟
البته ممکن است بعضي از اعضاي تيم کوه نوردي به طور مرتب به رهبر تيم اعتراض کنند. ولي ساير اعضاي تيم اميدوارند که به زودي اين مشکلات تمام شود و گروه به قله برسند. آن ها در برابر مشکلات مقاومت مي کنند و تنها کساني به قله مي رسند و فاتح و پيروز مي گردند که در جريان اين سختي ها از خود مقاومت نشان دهند و در برابر سختي‌ها عجز و ناتوان نباشند.
خانواده نيز در مسير زندگي همانند يک گروه کوه نوردي با مشکلات بسيار رو به رو مي شود. در خانواده هايي که پدر از دست داده اند و پدر به شهادت رسيده است، اعضاي اين قبيل خانواده ها براي رضاي خدا اين مشکلات را تحمل مي كنند. مشکلات اين قبيل خانواده ها را حدس بزنيد؟  

 

  پرسش درس 11 :
1 - دريک سفر کوه نوردي چه مسائلي ممکن است موجب از دست رفتن مقاومت افراد شود؟

کمبود آب و آذوقه ، بيماري افراد، مجروح شدن، سردي بيش از حد هوا، گرسنگي سختي مسير، خطر حمله ي حيوانات وحشي  

 

  2 – يک خانواده ممکن است در زندگي با چه مشکلاتي مواجه شود؟

مشکلات مالي و اقتصادي، از دست دادن سرپرست خانواده ، بيماري هاي طولاني ، مشکلات ناشي از جنگ ، زلزله و ....  

 

  3 – وظايف اعضاي خانواده در برابر مشکلات چيست؟

مقاومت در برابر مشکلات و عمل آن ها تلاش براي رفع اين مشکلات با استفاده از همکاري و کمک ديگران  

 

  4 – شما به عنوان عضوي از خانواده براي رفع مشکلات خانواده خود، چه کمکي مي توانيد به پدر و مادر خود بکنيد؟

الف) هم فکري با ديگر اعضاي خانواده
ب) مقاومت در برابر مشکلات تا رفع آن ها
ج) کمک کردن در انجام کارها  

 

 

  درس دوازدهم: از خودگذشتگي در خانواده :

اگر در رفتارهاي هريک از اعضاي خانواده خود دقت کنيد، متوجه خواهيد شد که آن ها تنها به دنبال تأمين خواسته ها و تمايلات خود نيستند. بلکه در جهت تأمين نيازهاي ساير اعضاي خانواده نيز تلاش مي کنند.
آيا تا به حال با دقت در کارها و رفتارهاي ما در خود توجه کرده ايد؟ وسايل راحتي شما را فراهم مي کند تا بهتر بتوانيد کارهاي خود را انجام دهيد. موفقيت شما را موفقيت خود مي داند.
ممکن است بسياري از علايق خود را به خاطر ياري رساندن به شما کنار گذاشته باشد موارد بالا بيانگر چه خصوصياتي از مادر شما است ؟
فکر کنيد که اگر از خود گذشتگي را در خود تقويت کنيد، چه کارهاي ديگري را در منزل مي توانيد انجام دهيد؟
فکر مي کنيد آيا اگر در خانواده : تنها به فکر کارهاي خود باشيد و به ديگران توجهي نکنيد، رسيدگي به علايق شخصي خود را از همه چيز مهم تر بدانيد، با زهم نسبت به اعضاي خانواده خود از خودگذشتگي داريد ؟ چرا؟

 

  پرسش درس 12 :
1 – از خودگذشتگي يعني چه ؟

يعني اين که انسان براي رفاه و سلامت و سعادت ديگران از رفاه، سلامت و سعادت خود بگذرد (يعني ديگران را برخود مقدم دانستن و از حق خود به خاطر ديگران گذشتن)  

 

  2 – افرادي که از خودگذشتگي ندارند، چه خصوصياتي دارند؟

تنها به فکر خود هستند به خواسته هاي ديگران توجهي ندارند. در صورت طلب ياري از سوي ديگران به راحتي پاسخ منفي مي دهند رسيدگي به علايق شخصي خود را مهم تر از ديگران مي دانند.  

 

  3 – خانواده اي را تعريف کنيد که اعضاي آن نسبت به هم از خودگذشتگي دارند؟

الف) يکديگر را در رفع مشکلات ياري مي کنند
ب) به خاطر ياري هم از علاقه ي شخصي خود مي گذرند
ج) پيروزي و شکست هر يک از اعضا براي ديگران اهميت دارد
د) کانون آن خانواده گرم و با محبت است  

 

  4 – خانواده اي را توصيف کنيد که اعضاي آن نسبت به هم از خودگذشتگي ندارند؟

در اين خانواده اختلاف و بي نظمي حاکم است. به مشکلات يکديگر توجهي ندارند. نسبت به هم بي تفاوت هستند پيروزي يا شکست هر يک از اعضا براي ساير افراد خانواده اهميت ندارد.  

 

  5 – ما در خانواده چه وظايفي بر عهده داريم؟

1) نظم را رعايت کنيم
2) از خود گذشتگي داشته باشيم
3) به نقش خود عمل کنيم
4) احساس مسئوليت داشته باشيم
5) در برابر مشکلات مقاومت کنيم
6) از رهبر و سرپرست خانواده اطاعت کنيم
7) همکاري داشته باشيم  

 

  فصل سوم : گروه
انواع گروه ها
گروه دوستان
گروه محلي
گروه هاي مدرسه

 

 

  درس سيزدهم : گروه دوستان:

در اطراف شما علاوه بر اعضاي خانواده، افراد ديگري نيز هستند که شما با آن ها رابطه دوستانه و صميمي داريد.
آن ها را دوست داريد و آن ها نيز متقابلاً شما را دوست دارند و براي شما ارزش قائلند.
اگر کسي شما را بيازارد آزرده مي شوند و براي دفاع از شما اقدام مي کنند و .. حدس مي زنيد اين ها چه کساني هستند؟ اين ها دوستان شما هستند و با هم يک گروه دوستي را به وجود آورده ايد. اگر کمي دقت کنيد در اطراف خود گروه هاي دوستي بي شماري را مي بينيد. ممکن است که هر يک از اعضاي خانواده شما عضو يک گروه دوستي مستقل باشد. مثلاً پدر، مادر يا خواهر شما هر يک حداقل عضو يک گروه دوستي هستند. رابطه آن ها با دوستانشان ، تقريباً شبيه رابطه شما با دوستانتان مي باشد. به نظر شما آيا همه گروه ها، گروه هاي دوستي هستند؟ شما با افرادي که عضو کلاس شما و با شما همکلاس هستند، تشکيل يک گروه را مي دهيد. اما همه خصوصيات گروه دوستي که ذکر شد و يک گروه کلاسي يافت نمي شود. بنابراين يک گروه کلاسي را مي توان يک گروه دوستي ناميد. البته ممکن است در يک گروه کلاسي چند گروه دوستي کوچک وجود داشته باشد.  

 

  پرسش درس 13 :
1 – ميان اعضاي يک گروه دوستي چه روابط و احساساتي برقرار است؟

اگر مدتي يکديگر را نبينند دلتنگ مي شوند، اگر کسي يکي از اعضاي گروه را بيازارد ديگر اعضاي گروه نيز آزرده شده و از او دفاع کنند. اين که کنار يکديگر هستند لذت مي برند. براي يکديگر ارزش و احترام قائلند.  

 

  4 – گروه دوستي چه ويژگي هايي دارد؟

1) روابط ميان اعضا صادقانه، پايدار و صميمي است
2) تعداد اعضاي گروه کم است
3) نسبت به هم وفادار هستند و خود را به خاطر خودش دوست دارند  

 

  3 – خانواده از چه جهاتي شبيه به گروه دوستي است؟

1) در هر دو گروه افراد نسبت به يکديگر و محبت دارند و روابط ميان آن ها عاطفي است
2) اعضاي هر دو گروه کم است
3) در رفع مشکلات يکديگر را ياري مي کنند  

 

  4 – آيا مي توان يک گروه کلاسي را يک گروه دوستي ناميد؟ چرا؟

خير، زيرا ويژگي ها وخصوصيات گروه دوستي در کلاس ديده نمي شود  

 

  5 – آيا همه گروه ها گروه دوستي هستند؟ مثال بزنيد

خير ، مانند گروه کلاسي و بعضي گروه هاي محلي  

 

 

درس چهاردهم : گروه محلي

 

شما با محله خود با ساير هم محلي ها به فعاليت هاي مشترک مي پردازيد. براي انجام اين فعاليت ها دور هم جمع مي شويد، تقسيم وظايف مي کنيد و به عبارتي تشکيل گروه مي دهيد . گروه محلي نام دارد.
مانند بچه هاي يک محل که براي برگزاري جشن هاي دهه فجر با هم ياري مي کنند و وظايفي را انجام مي دهند. کارهايي اينچنيني به تنهايي از عهده شما برنمي آيد بلکه ديگران هم با شما به اين فعاليت مشترک پرداخته اند. شما و ساير افرادي که با هم اين فعاليت مشترک را انجام داديد يک گروه محلي نام داريد. گروه هاي محلي کارهاي ديگري نيز مي توانند انجام دهند. هم چنين گروه هاي محلي ديگري نيز هستند که شما در آن ها عضويت داريد. مثلاً بسيج يک گروه محلي است و جايگاه آن پايگاه بسيج محلي مي باشد. اکثر پايگاه هاي بسيج در مساجد محل و يا در کنار آن ها قرار دارند.
بسيج به فعاليت هاي بسياري مي پردازد. اعضاي بسيج با فعاليت هاي نظامي آشنا مي شوند. شما هم اگر عضو اين گروه باشيد، ديگران را در انجام فعاليت ها ياري مي دهيد.

 

  پرسش درس چهاردهم:
1 – گروه هاي محلي به چه منظورهايي تشکيل مي شوند، با مثال توضيح دهيد؟

انجام برخي فعاليت هاي مشترک و رفع پاره اي از مشکلات محل مانند برگزاري جشن هاي مذهبي، مراسم سوگواري ، اعياد، جشن ها ، عزاداري محرم  

 

  2 – آيا بسيج يک گروه محلي است ؟ چرا؟

بله ، زيرا افراد آن افراد محل هستند و به انجام فعاليتهاي مشترکي مانند آموزش نظامي مي پردازند.  

 

  3 – چند نمونه از گروه هاي محلي را نام ببريد.ر

شوراي محل، بسيج محلي، گروه ورزشي محلي ، هيئت مذهبي محل  

 

  4 – آيا يک گروه محلي مي تواند يک گروه دوستي نيز باشد؟

به طور کلي همه گروه هاي محلي نمي توانند گروه دوستي باشند ولي در بعضي از گروه هاي محلي اگر روابط ميان افراد با صميمت و عاطفه باشد، مي توان آن را گروه دوستي ناميد.  

 

  5 – تشکيل گروه هاي محلي در حل مشکلات محل و جامعه چه کمکي مي تواند بکند؟

اين گروه ها مي توانند برخي از مشکلات مربوط به محل را با کمک و هم فکري ساير افراد محل برطرف نمايند  

 

  6 – گروه محلي را با گروه دوستي مقايسه کنيد؟

الف) اعضاي گروه دوستي هم سن و سال هستند و افراد گروه محلي هم سن و سال نيستند
ب) روابط اعضاي گروه دوستي پايدار، عاطفي و صادقانه است ولي در گروه محلي اين طور نيست
ج) افراد گروه دوستي ممکن است از جاهاي مختلف باشند ولي افراد گروه محلي همه از يک محل هستند.  

 

  درس پانزدهم : گروه هاي مدرسه :

 

علاوه بر گروه هاي دوستي و محلي، گروه هاي ديگري نيز هستند که شما در آن ها عضو هستيد، بسياري از اين گروه ها در مدرسه تشکيل مي شوند. مثلاً همه شما عضو گروه کلاس اول راهنمايي (ب) هستيد.
در مدرسه کلاس هاي زيادي هست که شما عضو همه آن کلاس ها نيستند و تنها يکي از آن ها متعلق به شما مي باشد. همان طور که ملاحظه مي کنيد، شما در مدرسه، دانش آموز کلاس به خصوصي هستيد. ساير دانش آموزان اين کلاس نيز هم کلاسي هاي شما هستند. شما و ساير همکلاسي هايتان يک گروه را تشکيل مي دهيد. تيم ورزشي يک گروه است. برخي از برادران و خواهران شما در دبيرستان عضو انجمن اسلامي هستند. انجمن اسلامي هم يک گروه سياسي – مذهبي است.
گروه هايي که ما خود داوطلب عضويت در آن ها هستيم در گروه هاي داوطلبانه نام دارند. ما به صورت اختياري يا داوطلبانه در اين گروه ها شرکت مي کنيم تا به همراه ديگران کاري را انجام مي دهيم.  

 

  پرسش درس 15 :
1 – گروه هايي را که در مدرسه تشکيل مي شوند، کدام اند؟

گروه کلاسي، گروه درسي، گروه ورزشي، گروه مذهبي، گروه هنري  

 

  2 – گروه هاي مدرسه چه تفاوتي با گروه هاي محلي دارند؟

الف) گروه مدرسه از دانش آموزان تشکيل مي شود ولي گروه محلي غيردانش آموز هم وجود دارد
ب) گروه مدرسه هم سن و سال هستند ولي گروه محلي هم سن و سال نيستند
ج) گروه مدرسه در طول سال تشکيل مي شود ولي گروه محلي در بعضي ايام خاص تشکيل مي شود
د) افراد گروه مدرسه از جاهاي مختلف هستند ولي افراد گروه محلي همه از يک محل هستند  

 

  3 – آيا گروه هاي مدرسه مي تواند گروه دوستي هم باشد؟

بله، در صورتي بين افراد يک گروه مدرسه مانند يک گروه درسي و ورزشي روابط صميمي، عاطفي و صادقانه نيز برقرار باشد.  

 

  4 – گروه هاي مدرسه با چه هدف هايي تشکيل مي شود؟

با هدف انجام دادن فعاليت هاي هنري ، مذهبي ، ورزشي و علمي  

 

  5 – عضويت در کداميک از گروه هاي زير به صورت داوطلبانه است؟

سربازان وظيفه : غيرداوطلبانه
بيماران يک بيمارستان : غيرداوطلبانه
يک تيم ورزشي : داوطلبانه
گروه هاي قومي و نژادي : غيرداوطلبانه
اعضاي يک خانواده : غيرداوطلبانه
اعضاي يک هيئت مذهبي : داوطلبانه  

 

فصل چهارم : وظايف در گروه :

وظايف ما درگروه ها
مشورت با اعضاي گروه
احساس مسئوليت در کار گروهي
همکاري در کار گروهي
رعايت نظم در کار گروهي
پيروي از دستورات رهبر گروه
مقاومت در برابر مشکلات

 

  درس شانزدهم:
وظايف ما در گروه ها (1) :

 

ما در بيشتر گروه هايي که در آن ها عضويت داريم، به فعاليت هاي مشترک بسياري مي پردازيم. مثلاً با هم ورزش مي کنيم. محيط کلاس را با ياري يکديگر تميزمي کنيم. مثلاً در بازي فوتبال يا واليبال تيم شما چقدر مي تواند بازي خوبي ارائه و بر تيم حريف پيروز شود؟
از مواردي که اعضاي گروه در تيم شما بايد همواره به آن توجه داشته باشند اين است که بايد وظايف هر بازيکن مشخص باشد و هر کس به خوبي با کارهايي که بايد انجام دهد، آشنا باشد. ديگر تميز مي کنيم. مثلاً در بازي فوتبال يا واليبال تيم شما چقدر مي تواند بازي خوبي ارائه دهد و بر تيم حريف پيروز شود؟
از مواردي که اعضاي گروه در تيم شما بايد همواره به آن توجه داشته باشند اين است که بايد وظايف هر بازيکن مشخص باشد و هر کس به خوبي با کارهايي که بايد انجام دهد، آشنا باشد. ديگر اين که اعضاي تيم بايد با هم همکاري داشته باشند. اگر اين طور نباشد و آن ها به موقع توپ را به حرکت در نياورد و ناموفق نخواهد بود يک بازي خوب محصول يک همکاري خوب است.
ما در ساير فعاليت هاي گروهي هم نياز به همکاري متقابل اعضا گروه داريم. همه اعضاي يک تيم فوتبال يا واليبال مي کوشند، تا وظيفه خود را به موقع با دلسوزي و به نحو احسن انجام دهند. در اين تيم ها نيز همانند ساير گروه ها يکي از افراد، رهبري گروه را به عهده دارد، نقش رهبر گروه را در تيم هاي ورزشي کوچک در کاپيتان تم و در تيمهاي بزرگ و حرفه اي «مربي» به عهده دارد. کاپيتان يا مربي مي کوشد تا ضمن اداره بازي کيفيت آن را نيز بالا ببرد. او مسئوليت هاي هر فرد را به وي گوشزد مي کند و سعي دارد که نقايص بازي برطرف شود. به نظر شما مشورت کردن رهبر گروه با ساير اعضاي گروه چه فايده هاي ممکن است داشته باشد؟  

 

  پرسش درس 16 :
1 – اعضاي يک گروه براي بهتر انجام دادن کارها چه نکته هايي را بايد رعايت کنند؟

مشورت با اعضاي گروه، احساس مسئوليت در کارگروهي، همکاري، رعايت نظم، مقاوت در برابر مشکلات ، پيروي از دستورات رهبر گروه  

 

  2 – اگر اعضاي گروه با هم همکاري نکنند، با چه مسائلي روبه رو خواهند شد؟

با مسائلي مانند ايجاد بي نظمي و اختلاف در بين اعضاي گروه، کندي يا توقف کار گروهي، و در نتيجه از هم پاشيده شدن گروه رو به رو خواهند شد.  

 

  3 – آيا اعضاي يک تيم فوتبال بدون احساس مسئوليت در بازي مي توانند پيروزي به دست آورند؟ چرا؟

خير، زيرا به اين ترتيب نقايص بازي هر فرد برطرف نشده و همکاري لازم بين اعضاي تيم به وجود نمي آيد.  

 

  4 – ما در برابر رهبر گروه چه وظيفه هايي را به عهده داريم؟

1) اطاعت از دستور او
2) مشورت و هم فکري او
3) احساس مسئوليت در مقابل وظيفه اي که به عهده داريم  

 

  5 – اگر شما عضو گروهي باشيد آيا با ساير اعضاي گروه مشورت مي کنيد؟ چرا؟

بله ، براي کاهش خطاها و اشتباهات و نتيجه گيري بهتر و زودتر به هدف رسيدن  

 

  6 – به نظر شما در مدرسه معلم، مدير، معاونين در چه مواردي بايد با دانش آموزان مشورت کنند؟

مباحث درسي، مسابقات ورزشي و درسي، برگزاري اردوها و تعيين نماينده يا مبصر کلاس  

 

  7 – کاپيتان يا مربي در بازي چه مسئوليت هايي دارد؟

1) بازي را اداره کند
2) کيفيت بازي را بالا ببرد
3) نقايص بازي را برطرف کند
4) مسئوليت هاي هر فرد را به او يادآوري کند  

 

درس هفدهم : وظايف ما در گروه ها (2)

در درس هاي گذشته دانستيم که در يک گروه، همکاري و احساس مسئوليت لازم است و هم چنين ضروري است که هر گروه براي خود رهبري داشته باشد. اعضاي گروه بايد براي بهتر انجام دادن کارهاي گروهي از رهبر گروه پيروي کنند. رهبر نيز با مشورت اعضاي گروه محيطي دوستانه براي همه فراهم مي کند.
در اين درس نيز مي کوشيم تا با ساير وظايف گروه ها آشنا شويم. همه اين وظايف براي آن است تا فعاليت مشترک گروه ها بهتر انجام شود. هر گروه براي اين که بتواند فعاليت هاي مشترک خود را به خوبي انجام دهد بايد از مقررات خاصي پيروي کند. شما در کلاس درس نيز از مقررات خاصي پيروي مي کنيد. اگر اين مقررات در کلاس درس نباشد، نظم کلاس به هم مي خورد و دانش آموزان مطالب درسي را به خوبي فرا نمي گيرند. اگر چه لازم است اعضاي گروه از مقررات پيروي کنند ولي اگر در مسير درستي عمل نکنند، وظيفه هر يک از اعضاي گروه است که اشتباهات گروه را با تذکر دادن اصلاح کند و در مقابل خواسته هاي نادرست گروه مقاومت کند.
هم چنين گروه ها در انجام فعاليت هاي خود با مشکلات و نقايص زيادي رو به رو مي شوند. در يک گروه کلاسي ممکن است مشکلات زيادي بوجود آيد. ولي شما به همراه بسياري از همکلاسي هاي خود با تمام وجود اين مشکلات و نواقص به فعاليت هاي مشترک خود ادامه مي دهيد و از کار و تلاش باز نمي ايستيد. ممکن است افرادي در کلاس شما باشند که به اندازه کافي در برابر اين مشکلات مقاومت نکنند.
توجه داشته باشيد که مقاومت در برابر مشکلات و نوافق مانع از اين نمي شود که ما در جهت برطرف کردن آن ها بکوشيم. بلکه ما با از خود گذشتگي ، محيط بهتر و آرام تري را براي يکديگر فراهم مي کنيم و مي کوشيم تا با همياري يکديگر مشکلات را برطرف کنيم.
هر کدام از شما که در گروه هايي عضويت داريد بي شک از خودگذشتگي هاي زيادي مي کنيد البته آن ها که تنها به فکر خود هستند و از هيچ چيز خود به خاطر ديگران نمي گذرند و دوستان کمتري دارند يا بهتر است بگوئيم که دوستي به معناي واقعي ندارند

 

  پرسش درس 17 :

 

  1 – چرا گروه ها بايد از مقررات خاصي پيروي کنند؟

براي آن که بتوانند فعاليت هاي مشترک خود را به خوبي انجام دهند.  

 

  2 – شما در کلاس درس از چه مقرراتي پيروي مي کنيد؟

1) حضور به موقع در کلاس
2) توجه به معلم در هنگام تدريس
3) اطاعت از دستورات معلم و رعايت بهداشت کلاس  

 

  3 – اگر بازيکنان از مقررات بازي پيروي نکنند، چه مشکلاتي پيش خواهد آمد؟

بي نظمي و هرج و مرج در بازي حاکم مي شود و ممکن است تعدادي از بازيکنان از بازي اخراج مي شوند و در نتيجه شکست تيم حتمي است  

 

  4 – شما در يک کلاس ممکن است با چه مشکلاتي مواجه شويد؟

تاريک بودن کلاس، کوچک بودن کلاس ، خرابي ميز و نيمکت ها ، زياد بودن دانش آموزان ، نداشتن وسايل خنک کننده در گرما  

 

  5 – وظيفه گروه ها در برابر مشکلات چيست؟

مقاومت در برابر مشکلات و تلاش براي رفع آن ها با استفاده از ياري و کمک ديگران  

 

  6 – در يک کلاس درس در چه مواردي مي توان از خودگذشتگي کرد؟

کمک کردن به دانش آموزان ضعيف در زنگ تفريح، تهيه برخي از وسايل کمک آموزشي براي کلاس. خريد کتاب کمک درسي براي برخي از دانش آموزان با پول توجيبي خود  

 

  7 – در کدام يک از گروه ها، از خود گذشتگي بيشتري ديده مي شود؟

گروه دوستي و گروه خانواده