Ivan III Vasiljevič

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Ivan III Vasiljevič
Ivan III of Russia.jpg
Puno imeIvan III Vasiljevič
Datum rođenja(1440-01-22)22. januar 1440.
Mesto rođenjaMoskva
Velika moskovska kneževina
Datum smrti27. oktobar 1505.(1505-10-27) (65 god.)
Mesto smrtiMoskva
Velika moskovska kneževina
DinastijaRjurikoviči
OtacVasilij II Slepi
MajkaMaria of Borovsk
SupružnikMaria of Tver, Sofija Paleolog
PotomstvoIvan the Young, Vasilij III Ivanovič, Yury Ivanovich, Andrey of Staritsa, Jelena Ivanovna, Dimitri Ivanovitch
PrethodnikVasilij II Slepi
NaslednikVasilij III Ivanovič
Ivanovo uništenje Novgorodske republike.
Teritorija osvojena do 1505. godine pod Ivanom III

Ivan III Vasiljevič (rus. Иван III Васильевич; Moskva, 22. januar 1440. — Moskva, 27. oktobar 1505) je bio veliki knez moskovski, a od 1462. i „svih Rusa“ pošto je ujedinio velik broj kneževina. Takođe je poznat kao Ivan Veliki (rus. Иван Великий).[1][2] Oslobodio delove zemlje od Mongola, ojačao centralnu vlast, a 1497. godine izdao prvi ruski zbornik zakona „Судбеник“. Zbog ženidbe sa vizantijskom princezom Zojom, smatrao se naslednikom Istočnog rimskog carstva i u njegovo vreme prvi put se javila ideja o misiji Ruskog carstva kao zaštitnika pravoslavlja u kom bi Moskva bila „treći Rim“.

Proširenje i samostalnost[uredi | uredi izvor]

Oblast Jaroslav je anektirana 1463. godine, a tome je sledio Rostov 1475. godine. Posle dugotrajnog ratovanja 1478. godine konačno je osvojena i Novgorodska republika. Ohrabren time 1480. prestaje da plaća danak Tatarima i njihovom kanu Ahmetu čime stiče potpunu samostalnost. Konačno, prisajedinio je Tver 1485. godine.[3]

Porodično stablo[uredi | uredi izvor]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
16. Ivan II Ivanovič
 
 
 
 
 
 
 
8. Dmitrij Donski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
17. Alexandra Ivanovna Velyaminova
 
 
 
 
 
 
 
4. Vasilij I Dmitrijevič
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
18. Dmitrij od Suzdalja
 
 
 
 
 
 
 
9. Eudoxia Dmitriyevna of Suzdal
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
19. Vasilisa-Anna Konstantinovna of Rostov
 
 
 
 
 
 
 
2. Vasilij II Slepi
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
20. Kejstut, Grand Duke of Lithuania
 
 
 
 
 
 
 
10. Vitold, Grand Duke of Lithuania
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
21. Birutė
 
 
 
 
 
 
 
5. Sofija od Litvanije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
22. Svyatoslav Ivanovich, Grand Prince of Smolensk (hypothecal)
 
 
 
 
 
 
 
11. Ana, velika kneginja Litvanije
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
1. Ivan III Vasiljevič
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
24. Andrei Ivanovich, Prince of Novgorod, Borovsk and Serpukhov
 
 
 
 
 
 
 
12. Vladimir Andreyevich, Prince of Serpukhov and Borovsk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
25. Maria Ivanovna of Galich
 
 
 
 
 
 
 
6. Yaroslav Vladimirovich, Prince of Serpukhov, Borovsk and Maloyaroslavets
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
26. Algirdas
 
 
 
 
 
 
 
13. Elena of Lithuania
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
27. Ulijana Aleksandrovna Tverska
 
 
 
 
 
 
 
3. Maria of Borovsk
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
28. Feodor Andreyevich "Koshka" Kobylin
 
 
 
 
 
 
 
14. Feodor Feodorovich "Goltiay" Koshkin
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
7. Maria Feodorovna Goltiayeva Koshkina
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Potomstvo[uredi | uredi izvor]

U braku sa svojom prvom suprugom Marijom Borisovnom, ćerkom tverskog kneza Borisa Aleksandroviča (1425—1461), imao je jednog sina[4]:

U braku sa Sofijom Paleolog, imao je sedmoro dece[4]:

Pored njih, Ivan III je imao još jednu ćerku[4]:

  • Fedosiju, udatu za kneza Vasilija Daniloviča Holmskog[6]

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Slavjanskaja jenciklopedija. Kijevskaja Rus’ — Moskovija: v 2 t. / Avtor-sostaviteľ V. V. Bohuslavskij. — M.: OLMA-PRESS, 2001. — 5000 jekz. —. ISBN 978-5-224-02249-6.
  2. ^ Russkij biohrafičeskij slovař — Izd. pod nabľudenijem predsedateľa Imperatorskoho Russkoho Istoričeskoho Obšťestva A. A. Polovcova. — Sankt-Peterburh: tip. Hl. upr. udelov, 1897 [2]. — T. 8.
  3. ^ Donald Ostowski, The Cambridge History of Russia vol. I page 224
  4. 4,0 4,1 4,2 Genealogy.eu, sajt koji sadrži porodična stabla kraljevskih i plemićkih porodica
  5. ^ Robert Payne, Nikita Romanoff, Ivan the Terrible (2002), p. 435
  6. ^ Gustave Alef, Rulers and Nobles in Fifteenth Century Muscovy (1983), p. 115

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Jelačić, Aleksej (1929). Istorija Rusije. Beograd: Srpska književna zadruga. 
  • Miljukov, Pavel (1939). Istorija Rusije. Beograd: Narodna kultura. 
  • Fennell, J. L. I. Ivan the Great of Moscow (1961)
  • Grey, Ian. Ivan III and the unification of Russia (1964)
  • Ostowski, Donald. "The Growth of Moscovy, (1462–1533)" in Maureen Perrie, ed., The Cambridge History of Russia (2006) vol. I pages 213–39
  • Paul, Michael C. "Secular Power and the Archbishops of Novgorod up to the Muscovite Conquest," Kritika (2007) 8#2 pp:131–170.
  • Soloviev, Sergei M. and John J. Windhausen, eds. History of Russia. Vol. 8: Russian Society in the Age of Ivan III (1979)
  • Vernadsky, George, and Michael Karpovich, A History of Russia vol. 4 (1959).
  • Sigmund Freiherr von Herberstein (1851). Notes Upon Russia: Being a Translation of the Earliest Account of that Country, Entitled Rerum Moscoviticarum Commentarii. Hakluyt Society. str. 1—. 

This article incorporates text from the Encyclopædia Britannica Eleventh Edition, a publication now in the public domain.

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]